नेवा: स इन्टरनेट रेडियो

The Status of the radio is


Note: Please Click the play button to listen if the status is Live
Refresh the page if live and player is not responding.

Tuesday, January 13, 2015

एकीकरण खः कि गोरखा राज्य विस्तार ?

एकीकरण खः कि गोरखा राज्य विस्तार ? 
सुरेश किरण 

Source : www. esamata.com
 
पृथ्वीनारायण शाहं नेपाः त्याकूगु २५० दँ दत, तर नं वं याःगु ज्या नेपाः एकीकरण खः लाकि गोरखा राज्यया विस्तार खः, अझ नं विवाद हे तिनि । थ्व विवाद उत्पन्न जुइगु धइगु हे शाहं याःगु ज्या असफल जूगुया प्रमाण मखु ला ? पृथ्वीनारायण शाहं नेपाः एकीकरण हे याःगु खः धाइपिंसं तर्क बीगु याः कि वय्कलं यानादीगु ज्याया मूल्यांकन यायेबलय् थौंया मिखां स्वयाः विश्लेषण याये मजिउ, तत्कालीन ई व अबलेया वस्तुस्थितियात स्वयाः विश्लेषण यायेमाः । अले अबलेया वस्तुस्थिति छु ले धायेबलय् भारतय् अंग्रेज शक्ति बल्लाना वयाच्वंगु व उमिसं नेपाः नं कब्जा याइगु सम्भावना जूगुलिं बल्लाःगु नेपाः दयेके मालाः पृथ्वीनारायण शाहं थ्व एकीकरणया अभियान न्ह्याकूगु खः । 

तर गुगु इलय् पृथ्वीनारायण शाहं ‘नेपाः एकीकरण’ या ज्या न्ह्याकूगु खः, उगु इलय् भारतया अंग्रेज शासकतय्पाखें नेपाःयात धाथें छुं ख्याच्वः वा खतरा वःगु हे खः ला ? उगु इलय् भारतया अंग्रेज सत्तापाखें नेपाःया मल्ल शासक वा थ्व जःखः च्वंगु मेगु छुं हे राज्ययात खतरा वःगु छुं हे कथंया प्रमाण मदु । उगु इलय् स्वनिगः वा मेगु छुं नं लागाय् अज्याःगु छुं हे घटना जूगु प्रमाण मदु, गुकिं यानाः कि पृथ्वीनारायण शाहयात नेपाः एकीकरण मयासें मगाःगु अवस्था ब्वलन । उकिं अबले पृथ्वीनारायण शाहं गुगु सैन्य गतिविधि यात व वयागु गोरखा राज्ययात तःधं यायेगु अभियान जक खः, एकीकरण अभियान मखु । 

पृथ्वीनारायण शाह थम्हं नं थः नेपाःया एकीकरणय् वनाच्वना धकाः गनं धयातःगु लूगु मदु । लिसें तत्कालीन नेपाः वा गोरखा राज्ययात भारतया अंग्रेज शासकपाखें खतरा वल धकाः नं वय्कलं गनं धयातःगु मदु । पृथ्वीनारायण शाह सी त्ययेकाः लिपिबद्ध याना थकूगु ‘दिव्योपदेश’य् नं थज्याःगु बिचाः वा भाव गनं व्यक्त यानातःगु मदु । दक्षिणी देय् तसकं चतुर तक धयातःगु दु, वं थःगु देश हे नयेगु कुतः यानाच्वन धकाः गनं धयातःगु मदु । गुगु इलय् पृथ्वीनारायण शाहं ‘नेपाः एकीकरण’ या ज्या न्ह्याकूगु खः, उगु इलय् भारतया अंग्रेज शासकतय्पाखें नेपाःयात धाथें छुं ख्याच्वः वा खतरा वःगु हे खः ला ?

 पृथ्वीनारायण शाहं अबले गुगुं नं राज्यय् आक्रमण याये न्ह्यः अंग्रेज साम्राज्यया खतरा दु, अय् जूगुलिं झी छप्पँ जुइ माल धकाः प्रस्ताव छगू तकं तःगु खने मदु । अथे खःसा पृथ्वीनारायण शाह थम्हं हे गनं मधाःगु थ्व ‘एकीकरण’या बाखं लिपा गनं स्वाः वल ले ? थ्व वास्तवय् शाहवंशीय जुजुपिंत ‘हिरो’ दयेकेगु झ्वलय् पञ्चायती व्यवस्थां निर्माण याःगु व्याख्या जक खः । 

पञ्चायती व्यवस्थाया मू नेतृत्व धइगु जुजुया हे खः । उकिं जुजुं थःगु सारा वंशयात हे देय्या नायक दयेकेगु झ्वलय् पृथ्वीनारायणयात ‘राष्ट्रनिर्माता’ व त्रिभुवनयात ‘राष्ट्रपिता’ धइगु उपमा बिया यंकूगु खः । त्रिभुवनयात ‘राष्ट्रपिता’ धकाः गुगुं नं बहुदलवादी नेतातय्सं स्वीकार मयाः, पृथ्वीनारायणयात जक ‘राष्ट्रनिर्माता’ धकाः स्वीकार यायेत्यंगुया कारण छु ? जनजाति व मधेसी समुदाययात काउन्टर बीत मखु ला ? 

माने याये कि पृथ्वीनारायण शाहया गोरखा विस्तारया इलय् भारतया अंगेज शासकपाखें नेपाःयात खतरा वल हे धाये । छुं जुयाः अबले अंग्रेज सेनां नेपालय् आक्रमण याःगु जूसा छु पृथ्वीनारायण शाहं उकियात पने फइगु खइ ला ? थन थ्व खँ ल्वःमंके मजिउ कि पृथ्वीनारायण शाह न्ह्याक्व हे तयारी यानाः वःगु जूसां नं तत्कालीन स्वनिगःया सैनिकतय् न्ह्यःने व कमजोर हे खः । किपुली आक्रमण याःबलय् पृथ्वीनारायण शाह स्वक्वः तक पराजित जुल । किपुली लः तक हे छ्वयेगु बन्द यानाः नाकाबन्दी मयाःगु जूसा किपू त्याकेगु धइगु पृथ्वीनारायण शाहया वशया विषय मजुइगु खइ । छक्वः ला किपूमितय्सं स्वय्म पृथ्वी नारायणयात हे स्यायेत्यंगु खः । वयात जीवनदान बियाः त्वःताछ्वत । किपूमितय्सं वया किजा शूरप्रताप शाहया मिखा तछ्याःबलय् व मिखाय् नेपाः वयाच्वंम्ह अंग्रेज पादरी माइकल इन्जिलं हे वासः याना बिउगु खः । येँदेय् त्याकेगु लागिं नं खुला न्ह्यवंनिसें नाकाबन्दी यानाः यँयाः जात्राय् मस्त जुयाच्वंगु देशय् चान्हय् आक्रमण याःगु खः । यदि अथे मयाःगु जूसा येँदेय् नं त्याके फइ मखु । चान्हय् वयाः कर्पिनि देय् आक्रमण यायेगु धइगु ला लुच्चा–फटाहातय्सं जक याइगु ज्या खः, ‘राष्ट्र निर्माण’या सोच तइपिं मनूतय्सं याइगु ज्या मखु । 
येँदेय् छगू त्याकेत ला थुलि तिकडम म्हिते माःम्ह मनुखं पूरा हिन्दूस्तान कब्जा यानावःगु ब्रिटिस साम्राज्यलिसे युद्ध याये फइ ला ? 

गुलिखे विज्ञतय्सं थ्व ‘एकीकरण’ धइगु शब्दय् नं आपत्ति प्वंकूगु दु । एकीकरण धइगु ला अज्याःगु देशया जक जुइ, गुगु देय् छगू इलय् तःधं जुयाः लिपा टुक्रा टुक्राय् छरे जुया वन । नेपाः थज्याःगु देय् मखु । पृथ्वीनारायण शाहया पालय् तक नं नेपाः धइगु स्वनिगः जक खः, गोरखा मखु । नेपाः अलग्ग हे देश खः, गोरखा अलग्ग हे देश खः । गुगुं इलय् नेपाःनापं हे च्वनाच्वंगु गोरखा लिपा छुटे जुयाः अलग्ग देश जूगु मखु । गोरखां नेपाः धइगु न्हापा झीगु हे देश खः, आः छुटे जुयाच्वंगुलिं एकीकरण याये माल धकाः हमला याःगु मखु । थ्व ला पूर्ण रुपं हे गोरखा राज्य विस्तार यायेत नेपालय् आक्रमण याःगु खः । 

पृथ्वीनारायण शाहया सेनां पूर्वय् सिक्किम (टिस्टा) व पश्चिमय् पञ्जाब (सतलज) तकं आक्रमण याःगु दु । छु थ्व नं न्हापा न्हापा नेपाः हे खः ला ? मखु । व ला तःधंगु देशया जुजु जुइगु चाहनां जकं अन थ्यंक आक्रमण याः वंगु खः । पृथ्वीनारायण शाह मदयेधुंकाः नेपाः व ब्रिटिस सेना दथुइ युद्ध जुल, वर्तमान भारतया नालापानीइ । वहे युद्धय् पराजित जुइवं नेपालं सुगौली सन्धि याये माःगु खः । उगु युद्धय् यदि बेलायतं चाहे जूगु खःसा नेपाः हे त्याके मफइगु खइ ला ? तीन खण्डय् एक खण्ड नेपाः अबले बेलायतं त्याका काःगु खः । 

थ्वहे सन्दर्भय् छता गम्भीर खँ नं ल्ह्वने । पृथ्वीनारायण शाह व वया सन्तानं नेपाः त्याकल, आदिवासी जनजाति व मधेसीतय्गु राज्य नं त्याकाः तःधंगु नेपाः दयेकल । तर थथे त्याकाः झीत छु प्राप्त जुल ? यदि अबलय् धाथें बेलायतं आक्रमण यानाः नेपाः त्याका काःगु जूसां झीत छु पाइगु जुइ ? आखिर नेपाःया नेवाःत पराजित जूपिं खः। व पराजय ब्रिटिस सेनापाखें जुइमा वा गोरखाली सेनापाखें जुइमा, छु पात ? म्हिगः झी नेवाः भाय् ल्हाइपिं जनता । गोरखा सेनां त्याकूगु कारणं खय भाय् ल्हानाच्वना । यदि ब्रिटिस सेनां त्याकूगु जूसा अंग्रेजी (वा हिन्दी) ल्हाये मालीगु जुइ । नेवाः भाय् त्वःतेधुंकाः झीसं खस ल्हाये मालेमा वा हिन्दी ल्हाये मालेमा, झीत फरक जुइ ? 

झीगु राज्य ला कर्पिंन्सं त्याका कायेधुंकल । व त्याकूम्ह पृथ्वीनारायण शाह जुइमा वा एलिजाबेथ प्रथम जुइमा, झीत पाइ ? बेलायतं त्याकूगु जूसा बेलायतया अधीनय् च्वनेमालीपिं झी, पृथ्वीनारायण शाहं त्याकूगु जुयाः खय ब्रम्हूतय् अधीनय् च्वने मालाच्वन । फरक थुलि हे जक मखुला ? उकिं अबले पृथ्वीनारायण शाहं मयाःगु जूसा थ्व नेपाः बेलायतं काये धुंकल जुइ धकाः गुगु पाठ झीत ब्वंका तल, व झीगु लागिं छुं हे ज्या मवः । थ्व पूर्ण रुपं हे खस ब्रम्हूवादी राष्ट्रवादं निर्माण यानातःगु तर्क खः । उकी झी भावुक जुयाः बाः वने माःगु आवश्यकता मदु । 

थौंया हे खँ ल्हायेगु खःसां नं नेपाःया मैथिली स्वयां भारतया मैथिली सम्पन्न, नेपाःया भोजपुरी स्वयां भारतया भोजपुरी सम्पन्न । आः ला नेपाःया नेवाःत स्वयां सिक्किमया नेवाःत सम्पन्न । थुकियात गज्याःगु राष्ट्रवाद धायेगु ? ‘पृथ्वीनारा–यणवादी’तय्सं लिसः बी ला ?

No comments:

Post a Comment