नेवा: स इन्टरनेट रेडियो

The Status of the radio is


Note: Please Click the play button to listen if the status is Live
Refresh the page if live and player is not responding.

Wednesday, September 30, 2015

पृथ्वीनारायण शाहं पित्युंपिं इसाई नेवाःत माला वनाबलय्

पृथ्वीनारायण शाहं पित्युंपिं इसाई नेवाःत माला वनाबलय् 

Also read 
http://rajshrestha2002.blogspot.com/2014/01/blog-post_9406.html

Source : http://www.newaonlinenews.com/
 
डिसेम्बर २२ शनिवाः खुनु सुथय् ६ः४५ ताः इलय् जि गयावनागु टाटा सुमो गाडीं ये“देय् त्वःतल । दथुइ लाःगु डा“डाका“डा चीकुचीकु जुजुं छुं ई लिपा भिमफेदी बजारय् थ्यन । मल्लकालिन इलय् ये“ व भारतया दथुइ वये वनेगु ल“पुइ लाःगु भिमफेदी बजारय् उलि चहलपहल मदु । १०ः३० ताः इलय् हेटौडां थ्यंकाः ज्यःना यायेगु होटेलय् गाडी दित । ज्यःना यायेधुंकाः गाडी वीरगंज स्वयाः ब्वा“य् वन । १०ः३० ताः ईपाखे गाडी बीरगंज थ्यन । बीरगंजय् छुं ई चाःहुलेधुकाः टांगाय् च्वनाः बोर्डर पार यानाः रक्सौल थ्यंका । लिपा बेतिया वनेगु बस मालेत जुया । बेतिया रक्सौल ४० किलोमिटर तापाक्क च्वंगु सहर खः । थ्व शहर विहारया चम्पारण जिल्लाया सदरमुकाम नं खः । बेतिया वनेगु बस दयेवं १ ताः इलय् बसय् च्वनाः बेतियापाखे वना । अथेहे छगुत्या घण्टाय् जि गया वनागु बस सुगौली सहरय् थ्यन । सुगौली नेपाःया ईतिहासय् महŒवपुर्ण थाय् कःघानाच्वंगु दु । सुगौलीहे नेपाः व इष्ट इन्डिया कम्पनीया दथुई इं.स. १८१६ स सन्धि जूगु खः, गुकिं यानाः नेपाः व अंग्रेजया निद“ तकया युद्ध दित । थुुुगु सन्धियात नेपाःया धयातःगु दु । थुकिं हे यानाः नेपाःया आः लिपांगु ईया सीमाना कायम जुल । सुगौली सन्धिं यानाहे नेपाल बच्छि धइथें भुभाग त्वःतेमाल । सुगौली सहर खनाः जिगु मन अशान्त जुल । सुगौली सन्धिहे यानाः काजी अमरसिंह थापा विरक्त जुयाः सिलुतीर्थय् वनाः च्वंवंगु खः । धात्थेंहे न्ह्याम्हं नेपाःमिया नितिं सुगौंली सन्धि दुःखदायी खः । सुगौली १८–१९ किलोमिटर ति गाडी न्ह्याः वनेधुंकाः बेतिया थ्यन । बसं कुहां वयाकथं जिं प्यखेरं मिखा ब्वया । बेतिया बारे जिं नेपाःया इतिहासय् आपालं ख“ न्यनागु दु । पृथ्वीनारायण शाहया कान्छाम्ह काय् बहादुर शाहं बेतियाय् हे निर्वासित जीवन हनेगु खः । पृथ्वीनारायणया अभियानयात अझ व्यापकरुप बियाः तःधंगु भुभागयात नेपालय् दुथ्याकेगु ज्या थ्वहे बहादुर शाहं याःगु खः । तर उबलय् नेपाःया दरवारय् जूगु षडयन्त्रया नेपाःया दरवार जूगु षडयन्त्रया शिकार जुयाः बहादुर शाह बेतिया निर्वासित जुइमाल । बेतियाय् थ्यनेधुंकाः नये पित्याःगुलिं छगू पसलय् दुहा“ वना । पसलय् बजि व ला खना । भारतया मेमेगु थासय् खनेमदइगु बजि खनाः जितः लय्ताः वल । देसं निकालवास जूपिं नेवाः पुर्खा थन बजि संस्कृति हःगु जुइ धकाः अनुमान याना । बेतियाय् ताः इलंनिसें क्याथोलिक इसाईतय्गु बेतिया मिसनं ज्या यानाच्वंगु दु । बेतिया मिसनया स्थापना ई.सं. १७४५ डिसेम्बर ७ स फादर जोसेफ मेरी व ल्हासाय् बप्तिस्मा काःम्ह नेवाः क्याथोलिक इसाई माईकलं याःगु खः । पसलय् वनाः नयेपित्याःगु तंकेधुकाः जि चुहडी वनेत माईक्रोबस पार्क पाखे वना । माईक्रोबस गयाः छुं ई प्रतीक्षा याना । १०– १५ मिनेट ति पीधुंकाः नं बस मन्ह्यागुलिं ड्राईभरयाके छाय् बस मन्ह्याकूगु धकाः न्यनाः । वं वस जाल धाःसा तिनि चुहडी वनेगु, ४ म्ह पेसेन्जरया ध्यबा ला बसपार्कय् हे बुझे यायेमाः धकाः धाल । ४ ताः ई जुइधुंकूगुलिं जिं उखुन्हु चुहडी मवनेगु क्वःछिनाः वसं कुहां वया व सत्तिक च्वंगु लजय् वना । कन्हय् खुन्हु सुथय् ८ ताः इलय् चुहडी वनेत बसपार्कय् वया । अन छगः माईक्रोबस ध्वदुल । तर पेसेन्जर मदु । ड्राइभर बस जाल धायेवं जक चुहडी वनेगु, २ म्ह जक पेसेन्जर ज्वनाः वन धाःसा थःपिं घाटाय् लाइगु दुःख प्वंकल । बरु वयात पेसेन्जर मदुसां पूरा सीटया भाडा बिल धाःसा वनेगु ख“ धाल । डिसेम्बर महिना ख्वाउ“फय् वइगु ई । पेसेन्जरत दइगु उलि सम्भावना मदु । थुकियाहे दथुइ जिं बच्छि सीटया ध्यबा पुलेगु धया । मेम्ह पेसेन्जरं नं बच्छि सीटया ध्यबा पुलेत मन्जुर यात । जिं ला ७ म्ह पेसेन्जर बराबरया ध्यवा पुलेमाःगु जुल । अले माईक्रोबस चुहडीपाखे वन । अथेहे ९– १० किलोमिटर उत्तर–पश्चिमय् गाडी न्ह्याः वनेधुंकाः चुहडी गां थ्यंकः वल । चुहडी गामय् क्याथोलिक चर्च दुगु थासय् गाडी दिकेत धया । ड्राईभरं क्याथोलिक चर्च सत्तीक गाडी दिकाबिल । माईक्रो बसं कुहां वयाः जिं चुहडी गामय् पलाः तयाः । चुहडी गां वहे गां खः, गन पृथ्वीनारायण शाहं देश निकाला याःपिं नेवाःत आः नं च्वनाच्वंगु दु । १७ फरबरी १७६९ खुन्हु पृथ्वीनारायण शाहं निस्कासन याःपि इसाई नेवाःत थुुगु थासय् थ्यंकः वःगु खः । जि चर्चया गेटय् घौपलख दना । जिं छम्ह मनू चर्चाया कम्पाउण्डं पिहां वयाच्वंगु खना । जिं वयात चर्चया फादर नापलाका बीत धया । वं जितः दुने यंकाः चर्चया फादर पंकजनाप नाप लाकाबिल । जिं चर्चया फादर पंकजयात करिव २४४ द“ न्ह्यः जिमि जातिया मनूत मालेत वयागु ख“ कना । वय्कः जिगु ख“ व न्यनाः तसकं लय्ताल । वय्कल नुगः ह्वयेकाः जितः लसकुस यात । वय्कलं थःपिं थुगु चर्चय् न्हू नियुक्त जुयाम्ह जुगुलिं चर्चया ईतिहासया बारे आपालं ख“ मस्यूगु इतिहास बांलाक्क अध्ययन यायेगु ख“ नं धयादिल । वयकलं उघ्रिमय हे जितः नेवाः जातिया मनूत नाप लाका बिल । जिं वय्कलं नाप लाकाब्यूपिं मनूत नाप म्हसिका कालबिल याना । इपिं जितः खनाः तसकं लय्ताल । जिं इपिं नेवाःतय्गु ख्वाःपाः दुग्यंक स्वया । औसत रुपं विहारित थें खनेदु । इमिसं भोजपुरी भाय् न्ववाइगु । फादरं जितः छुं नयेत इनाप यानादिल व छगू कप क्वाःगु च्या न्ह्यःने वल । चुहडी गामय् नेवाःतय्त ‘भाजु’ धइगु जुयाच्वन । नेवाःतसे नं थःगु नाया ल्यूने ‘भाजु’ धकाः तयेगु जुयाच्वन । अनया भाजुपिं तसकं हे शिक्ष्ँित । गुलिं भाजुपिं डाक्टर, इन्जिनियर, प्रोफेसर जुइधुंकल । थौकन्हय् चुहडीइ २५० म्ह नेवाःत बसोवास यानाच्वंगु जुयाच्वन । आपालं भाजुपिं देय्या थीथी थाय् गथेकि पटना, दिल्ली, कलकता, इलाहावाद, टाटानगरय् बसाईं सरे जुयाः च्वंवनेधुंकूगु जुयाच्वन । आपालं भाजुपिं विदेशय् नं दु । छुं ई चर्चय् च्वनेधुंकाः जि नेवाःतय्गु वस्तीई चाःह्यू वना । उगु बस्तीइ छुं नेवाः ख्वाः नं खना । छिकपिं नेवाःत खःला धकाः न्यना । इमिसं थःपिं नेवाःतहे जूगु ख“ कन । जिं नं जि ये“य् वयागु व नेवाःहे खः धकाः धासेलिं इपिं तसकं लय्ताल । इमिसं तत्काल जितः छम्ह मनू नापलाके यंकल । अन जिं अथेहे ७१ द“ ति दुम्ह ज्याथम्हसित खना । वय्कलं जि नेवाः धकाः सिसेलिं जितः नेवाः भासंहे जा नयेगु लाकि मरि नयेगु धकाः न्यनादिल । जि तसकं लय्ताः वल । निसः द“ लिपा नं थ्व गामय् नेवाः भाय् ल्यनाच्वंगु जुयाः जि तसकं लय्ताया । नेवाः भाय् ल्हाःम्ह उम्ह मनूया नां डेनिस लोरेन्स भाजु जुयाच्वन खनी । जिं धया कि थुगु थासय् नेवाः भाय् म्वानाच्वंगु दनि लाकि मदु धकाहे जिं ये“य् नं निसें वयाः स्वः वयागु खः । आःतक नं नेवाः भाय् म्वानाच्वंगु खनाः तसकं लय्ताः वल । डेनिस लोरेन्स रिटायर्ड शिक्षक जुयाच्वन खनी । जितः वय्कःया परिवार तसकं हनाबना तल । मस्तसे नं जिगु तुति भागि याःवल । जितः डेनिस लोरेन्सया छे“जः पिसं छुं दिन अनच्वनेत इनाप यात, तर ई मदुगुलिं च्वनेमफुत । जि विदावारी जुयाः पिहां वया । जिं नेवाः मिस्त नं आपालं खना । इमिसं न्हासय् फुली छुनातःगु खना । जिं इमित धया ये“य् ला नेवाः मिस्तसे फुलिं छुइमखु । जिगु ख“ न्यनाः इपिं अजूगति चाल । चुहडी गामय् नेवाःत गथे यानाः थ्यन धइगु ख“ सीकेत झीसं इतिहासया छगू कालखण्ड अध्ययन यायेमाः व कालखण्ड खः – ‘मल्लकाल’ इं.सं. १२०० निसें १७६८ तक स्वनिगलय् थीथी मल्ल जुजुपिसं शासन यात । थुगु ईयात मल्लकाल धकाः धाइ मल्लकालय् हे स्वनिगलय् च्वंपिन्त प्रभु येशूया बारे न्यनेगु मौका दत । मल्लकालय्हे विदेशी मिसनरित वयेगु याःगु खः । तर मल्लकालय् गुलिं नं विदेशी मिसनरित वल, इमिगु गन्तव्य नेपाः मखु । यदि स्वनिगः धइगु भारत व चीन दथुईया व्यापारिक ल“पुई मलाःगु खःसा थनया मनूतसें आपालं ई लिपा तिनि येशूया सुसमाचार बारे सीके फइगु जुइ । उगु इलय् विदेशी मिसनरीया गन्तव्य छाय् नेपाः जुल जुइ, थ्व ख“ झीसं सीकेमाः । १८ गूगु शताब्दी सुरुपाखे इटालिइ थ्व हल्ला न्यन कि संसारया पल्लि तिब्बतय् आपालं इसाईत भड्के जुयाच्वन व इमित आध्यात्मिक मार्गदर्शन बीपिं सुं नं मदु । उकि रोमय् १७ मार्च १७०३ स चर्चमा उत्तराधिकारीपिसं थ्व ज्या प्रिन्सिननो प्रोभिन्स कान्ग्रिग्रेसन अफ प्रोपागाण्डा’ यात लःल्हात । तिब्बतय् सम्पर्क विहिन जुयाच्वंपिं इसाईतय्त सम्पर्कय् हयेगु व तिव्वतय् सुसमाचार न्यंकेगु जिम्मा उकियात बिल । अले थ्व १६ गुगु शताब्दीइ हे जेसुइत मिसनरीतसे तिव्वतय् वनेगु असफल कुतः याःगु खः । तिव्वतया सिंगात्सें लिहा वयेगु झ्वलय् जेसइत मिसनरीया जोवा ग्रेवाल सन् १६२८ स नेपाः वःगु खः । व नेपाः वःम्ह न्हापांम्ह यूरोपियन खः । व नेपँः वःबलय् जगज्योति मल्ल ये“या जुजु जुयाच्वंगु खः । अथेहे सन् १६६१ स जेलुइत मिसनरीत ग्रुब्बर व डोरविल प्रताप मल्लयात नाप लानाः छगु दुरबीन व छुं गणितीय सामग्री द्वहलपा बिल । छम्ह इटालियन केपुचिन फादरपिनि पुचः ५ मे १७०७ खुन्हु तिब्बत थ्यन । इपिं २१ फरवरि १७०० खुन्हु ये“य् थ्यंकः वःगु खः । तिव्बतय् इमिसं सुसामाचार प्रचारया ज्या यात । ल्हासय् उबले नेवाः व्यापारित नं च्वनीगु । केपुचिन फरापिसं ल्हासाय् नेवाःतय्गु दथुइ नं सुसमाचारया प्रचारया ज्या यात । सन् १७२ पाखे दकलय् न्हापां ७ म्ह नेवाःतसे ल्हासय् वप्तिस्मा काल । ल्हासय् ४ अक्टोबर १७२६ खुन्हु चर्च अर्पण समारोह जुल । इं.सं. १७१७ स क्याथोलिक फादरपिनिगु छगू पुचः स्थायीरुपं हे च्वनाः सुसमाचार प्रचार यायेत ये“य् वल । सन् १७२१ स तिव्वतं फादर डेसिडेरी नेपाः वल । वं जुजु भूपतिन्द्र मल्ल नापलात । लिपा फादर होरसं इं.सं. १७३२ स ख्वपय् मिसन भवन दयेकाः सुसमाचार प्रचारया ज्यात । सन् १७१५ निसे थीथी केपुचिन फादरतय्सं स्वनिगलय् नेवाःतय्गु दथुइ ज्या यात । जुजु जयप्रकाश मल्लं सन् १७४२ स ये“या वटुत्वालय् छें व क्यब नापं बियाः मिसन भवन चायेके ब्युगु खः । मल्लया जुजु राज्य प्रकाश मल्लं तंगः हितिइ छखा हे“ व क्यन नापं याके व्यूगु खः । लिपा सन् १७४५ स ल्हासाया प्रशासनं इसाई मिसनरीतय्त निस्कासन यात । इपिं ये“य् भेला जुल । स्वनिगलय् च्वंपि आपासिनं येशुयात विश्वास यानाः बप्तिस्मा नं काल । २४ मार्च १७६० स वटु त्वालय चर्च भवन अर्पण ज्याझ्वः जुल । थुगु चर्चया नां ब्ककगउतष्यल या यगच बिमथ खः । थ्व चर्च नेपाःया न्हापांगु चर्च खः । लिपा यल व ख्वपय् नं चर्च भवन दयेकल । सन् १७१५ निसें १७६९ तक नेपालय् नेवाःतय्गु दथुइ ज्या याःपिं केपुचिन फादरत थ्वय्कःपिं खः – फादर जोन फ्रन्सिस, फादर डोमिनि, फादर सेराफिस्, फादर फ्रान्सि अन्तुनी, फादर जोआकिम, फा. बिम्स, फा. फ्लोरियन, का वनेडिक्ट, फा. ट्रोन्कीनीलउस, फा. फन्सेटनटोन तिव्वत व नेपालय् ज्या याम्ह फादर ट्रान्नीलिउसया मृत्यु २० जुलाई १७४५ खुन्हु यलया मिसन हाउसय् जूगु खः । नेपालय् विदेशी मिसनरीतय्गु पुरथ ज्या सुसमाचार (गास्पेल)या प्रचार यायेगुया लिसें विरामीतय्गु निःशुल्क उपचार यायेगु, सीपिं मस्तय्गु दाह संस्कार यायेगु खः जनताया आवश्यकता कथं सामाजिक ज्या यायेगु खः । स्वनिगलय् सन् १७५९ तक विदेशी मिसनरितसें पंगः मवयेक ज्या यात । तर पृथ्वीनारायण शाहं स्वनिगः त्याकेधुंकाः नेवाः इसाईतय्त देय् त्वःता वनेत बाध्य यात । सुरुइ ला पृथ्वीनारायण शाह नं विदेशी मिसनरित खनाः तसकं प्रभावित जूगु खः । विदेशी मिसनरीतसें याःगु सामाजिक ज्या वं बालाक्क हे स्यू । नुवाकोट राजधानी जूबलय् वं नुवाकोटय् सःतूगु नं खः । तर जनशक्तिया अभावं अन ज्या याः वने मफुत । तर ये“या जुजु जयप्रकाश मल्लया पौ पिदेशी मिसनरीमार्फत वसेंलि अंग्रेजत सिन्धुलीगढीइ वयाः आक्रमण याः वःगु तं प्वंकेत विदेशी मिसनरीत लिसें इसाई नेवाःतय्त देस निकाला याःगु खः । नापं किपूया जनतायात न्हाय् ध्यनाः अमानवीय ज्या याःगुली इसाईतय्गु छगू प्रतिनिधि मण्डलं अथे मयायेत धाःबलय् पृथ्वीनारायण शाह झन् हे तं चाल । अन्ततः ५ म्ह विदेशी मिसनरीलिसें १४ गू परिवारया ६२ म्ह इसाई नेवाःत सन् १७६९ फरवरी १० तारिक खुन्हु स्वनिगः त्वःता वनेत बाध्य जुल । इपिं हाकुगु“ पुलाः औल ल्वय् पुनेयःगु चितवनया गु“ नं पुला सन् १७६९ फरवासी थ्यंकूगु खः । –

 नरेश दुवाल (नेपाल कल्चर डटकम पाखें भाय् हिलाः न्ह्यब्वया)

No comments:

Post a Comment