नेवा: स इन्टरनेट रेडियो

The Status of the radio is


Note: Please Click the play button to listen if the status is Live
Refresh the page if live and player is not responding.

Wednesday, May 22, 2013

स्वंगूलोकया यात्राः बुंगद्यःया जात्रा

स्वंगूलोकया यात्राः बुंगद्यःया जात्रा
 
श्रीकृष्ण महर्जन
थौं जेठ ७ गते मंगलवाः गोरखापत्र राष्ट्रिय न्हिपतिइ नयाँ नेपाल पेजय् पिदंगु लेख
 
नेवाःतय्गु जक मखु नेपाःया हे दक्ले ताःहाकःगु जीवन्त संस्कृति कथं नालातःगु बुंगद्यःया जात्रा खः । बुंगद्यःयात स्वनिगःया नेवाःतय्सं जक मखु स्वनिगः लागाय् च्वनाच्वंपिं थीथी समुदायपाखें नं उतिकं हे हना वयाच्वंगु दु । बौद्धमार्गी, हिन्दू, बैष्णवी व शैव -नाथ सम्प्रादय)यापिन्सं तकं थःथःगु कथं हना वयाच्वंगु दु बुंगद्यःयात । विशेष याना अन्नया द्यः अले सकलसित कल्याण याइम्ह द्यः कथं करुणमयया रुपय् हना वयाच्वंगु दु ।
 
बुंगद्यःया नां

नेवाःतय्सं बुंगद्यः यात लोकनाथ धकाः नं हना वयाच्वंगु दुसा अथे हे थीथी धर्मालम्बीतय्सं नं थीथी कथंया नां बिया बुंगद्यःयात पूजा आजा याना वयाच्वंगु खने दु । बुंगद्यःयात बौद्धमार्गीतय्सं लोकेश्व, अवलोकितेश्वर, पद्मपाणी धकाः नं धया वयाच्वंगु दु । अथे हे हिन्दूतय्सं रातो मच्छिन्द्रनाथ धया वयाच्वंगु दुसा शैवतय्सं -नाथ सम्प्रदाय) मच्छिन्द्रनाथ धया वयाच्वंगु दु । अथे हे बैष्णवी सम्प्रदायपाखें बिरन्ची नारायण धकाः नं धयाच्वंगु दु । बुंगद्यःयात सहकालया द्यः, बषर्ातया द्यः अले अन्नया द्यः धकाः नं धया वयाच्वंगु दु । अले गुलिं गुलिसिनं धाःसा बुंगद्यः धाइम्ह तत्कालिन अवस्थाय् कृषि विशेषज्ञ धकाः तकं धयाच्वंगु दु । बेलायतया अनुुसन्धानकर्ता जोनके लकं अनसन्धानया झ्वलय् बुंगद्यःया बास्तविक नां बुखाम खः । बुखाम जुजुं बुंगद्यः जूवंगु खः धकाः वय्कलं च्वयादीगु दु । बुखाम धाइम्ह चायाः विकासंनिसें अन्नया गुणस्तर अप्वयेकेगु नापं थीथी कथंया अन्नयात ल्वाकछ्याना न्हूगु कथंया अन्नया विकास याःम्ह धकाः तकं दावी यानादीगु दु ।
 
बुंगद्यःया निगः देय्गः

छुं नं द्यःया समान्य कथं छगः जक देय्गः दइगु खः । तर बुंगद्यःया देय्गः धाःसा निगः दु । यलया तःबाहालय् छगः अले बुंगय् छगः याना निगः देय्गः दु । दच्छिया दुयने निगः हे देय्गलय् खुला/खुला ई बुंगद्यःयात तइगु चलन दु । उत्तरयाण धकाः यःमरि पुन्हिनिसें बुंगद्यःयात यलया तःबहालय् च्वंगु देगलय् अले सूर्य दक्षिणायण धकाः ज्यापुन्हिनिसें बुंगय् च्वंगु देगलय् तइगु चलन दु ।
 
नेवाः मखुपिन्सं नं पूजा याइम्ह द्यः
 
नेवाःतय्सं जक मखु तामाङ, मगः, गुरुङ, राई, लिम्बु नापं खय्तय्सं तकं बुंगद्यःयात तसकं हना वयाच्वंगु दु । दँय् दसं सकिमना पुन्हिया छन्हु न्ह्यः बुंगया बुंगद्यःयात देय्गः दुगु लागाय् वया चा च्वनेगु, मत च्याकेगु नापं म्ये हाला न्ह्याइपुकेगु याना वयाच्वंगु दु । अले पुन्हि खुन्हु सुथ न्हापां हे बुंगद्यःयात पूजा याइगु चलन दु । उगु इलय् विशेष याना कःनि, छ्व, वा नापं थीथी अन्नया पसा ज्वना वयेगु अले हाकनं द्यःया प्रसाद कथं उगु अन्न लाना यंकाः अन्न पिइगु चलन दु । उगु इलय् गुलिं गुलिं नेवाःत नं वनेगु यानाच्वंगु दु ।
 
अन्न नापया बुंगद्यःया स्वापू
 
सुं नं किसानं बुँज्या याइगु इलय् बुंगद्यःयात 'जय करुणामय' धकाः नां काइगु चलन दु । पुवाचा पिइगु ई धैगु बुंगद्यःयात रथय् तइगु इलंनिसें जक यायेमाः धाइगु मान्यता दु । अले वा पिइगु इलय् नं बुंगद्यःयात हे नां काइगु चलन दु । उलि जक मखु वा लाइगु इलय् नं नेवाःतय्सं बुंगद्यःया नां काइगु चलन दु । अले वा पाना दुकाइगु इलय् नं बुंगद्यःया हे नां काइगु चलन दु । उलि जक मुख बुंग नापं थीथी लागाया नेवाःतय्सं आ तक नं छुं नं कथंया अन्न छेँय् दुत यंकेवं हे दक्ले न्हापां बुंगद्यःयात छाइगु चलन दु । थौंकन्हय् तक नं बुंगद्यःयात अन्न छायेगु अले हाकनं लाना यंका पुसाया रुपय् प्रयोग याइगु चलन दु । विशेष याना बुंगःया स्थानीयवासी व ख्वपावासीतय्सं बुंगद्यःयात छाया अले लाना अन्न पिइगु ज्या याना वयाच्वंगु अने दु ।
 
बुंगद्यः मदइगु इलय् अन्न पिइ मजिउगु धारणा
 
बुंगद्यः खुला यलय् अले खुला बुंगय् तइगु जूसां नं करिव च्यान्हु तक बुंगद्यःया मूर्ति दइमखु । उगु इलय् बुंगद्यः छगू कथं सीगुया अर्थय् नं कयातःगु दु । दँय् दसं चौलाथ्व पारु खुन्हु न्हवं याइगु चलन दुसा अथे न्हवं याये न्ह्यः बुंगद्यःया जीव -आत्मा) लिकया कलसय् तयातइगु खः । अले न्हवं याये धुंकाः छगू कथं सिथं यंकीगु तकं चलन दु । न्हापा न्हापा जूसा सीबाजा -काहां)पुया हे यंकेमाःगु खः । उगु ईयात बुंगद्यःयात ब्रम्ह क्वंलय् तयातःगु धइ । अनंलिपा पारुंनिसें अमै तकया दुने बुंगद्यःया मूर्ति मर्मत यायेगुनिसें दश कर्म विधि तकं याइगु चलन दु । बुसँ खाकेगु, बरे छुकेगु, इहि यायेगु, बाह्राः तयेगु निसें मिजं व मिसायात याइगु फुक्क कथंया संस्कार याइगु चलन दु । छगू कथं पुनरजन्मया संस्कार याइगु खः । अथे पुनरजन्म मजूतलेया इलय् अन्न पित धाःसा सइमुख धाइगु मान्यता दु । उकिं बुंगद्यः मदुगु इलय् छुं नं कथंया अन्न पिइमजिउ धाइ ।
 
दच्छिया निक्वः बुंगद्यः काःवनीगु चलन
 
बुंगद्यःयात कामारुकामक्ष लागां हःगु धकाः वंशावलीइ न्ह्यथना तःगु दु । अले बुंगं दक्षिणपाखेया कुरुवा लागांनिसें जक भमः याना हःगु धाइ । उकिं दँय् निक्वः बुंगद्यःयात काः वनेगु धकाः सांस्कृतिक बाजं थाना कुरुवा लागाय् चच्छि च्वना बुंगद्यः हःगु कथं थौंकन्हय् कलशय् लः तया हयेमाःगु चलन दु । थुगु चलन बुंगय् च्वंपिं पान्जुपिन्सं याना वयाच्वंगु दु । दँय् दसं दिल्लाथ्व अमै व मांया ख्वाः स्वयेगु अमै खुन्ह कुरुवा लागय् वना द्यः काःवनीगु चलन दु । खुसिइ च्वंगु जल लाना हया बुंगद्यःया तुतिइ लुइमाःगु चलन दु ।
 
बुंगद्यःया रथ जात्रा
 
बुंगद्यःया रथ जात्रा धाइगु स्वनिगलय् जक मखु देसय् हे दक्ले ताःहाकःगु जात्रा खः । अझ गुलिं गुलिं मनूतय्सं ला विश्वय् हे दक्ले ताःहाकःगु रथ जात्रा धकाः नं धयाच्वंगु दु । थौंकन्हय् बुंगद्यःया रथ जात्रा दँय् दसं यलय् अले झिंनिदँय् छकः बुंगंनिसें यलय् तक हइगु चलन दु । थनिं थ्यंमथ्यं १६ सय दँ न्ह्याःनिसें हे बुंगद्यःया रथ जात्रा न्ह्याःगु खः धाइ । बुंगंनिसें यलय् तक दँय् दसं रथ जात्रा याना हयेगु थाकूगुलिं थनि ४ सय दँ न्ह्यः यलया जुजु श्रीनिवास मल्लया इलंनिसें जक अथे झिंनिदँय् छकः बुंगंनिसें अले दँय् दसं यलय् यायेगु चलन न्ह्याकूगु खः ।
बुंगद्यःया रथ जात्राया झ्वलय् बछलाथ्व पारु खुन्हु रथय् बुंगद्यःयात तइगु चलन दु । न्हापा न्हापा जूसा उखुन्हु हे बुंगंनिसें यलय् हइगु चलन दुगु खःसा उकिया संकेत कथं थौंकन्हय् दँय् दसं उखुन्ह पसुकां सालेगु भाय् यानाच्वंगु नं मदुगु मखु । अले जब तृतिया फुना चौथि क्यनी उगु इलंंनिसें बुंगद्यःया रथ जात्रा सुरु जुइ ।
 
 स्वंगूलोकतया यात्रा

ब्रम्हाण्डय् धार्मिक दृष्टिकोढां स्वंगूलोक दु । स्वंगूलोक धाइगु स्वर्गलोक, मत्र्यलोक व पाताललाक खः । बुंगद्यःया जात्राया झ्वलय् यलय् थाय् थासय् चाःहिइकीगु जूसां नं स्वनिगःया स्वंगू हे शहरया ब्यागलं ब्यागलं कथंया जात्राया रुपय् नालातःगु दु । अथे जात्रा याइगुयात जात्रा धकाः धयाच्वंगु दु । बुंगद्यःयात तत्कालिन अवस्थाय् ख्वपया जुजु नरेन्द्रदेव, येँया तान्त्रिक बन्धुदत्त व यलया ज्यापु ललित ज्यापु अर्थात -ललित रथचक्र) जाना हःगु धाइ । अले वय्कःपिनिगु नामं हे रथ जात्रा नं न्ह्याकाच्वंगु दु । दक्ले न्हापां बुंगद्यःया जात्राया झ्वलय् पूच्वंनिसें गाःबहाः तक यात्रा याइगु खः । थनि निगू दशक न्ह्यः तक उगु रथ यात्रायात येँमित वना हे सालीगु खः । उकिं गाःबहाः तकया जात्रा अर्थात गाःबहाः याः धाइगु यमितय्गु धकाः धयाच्वंगु दु । गाःबहाः याः तकया यात्रायात स्वर्गलोकया यात्रा धायेगु यानाच्वंगु दु ।

अथे हे गांबाहाः लागांनिसें नुगः लागा अर्थात लुँहिति तकया यात्रायात ख्वपया जनताया जात्राया रुपय् नाला वयाच्वंगु दु । न्हापा न्हापा उगु जात्राया झ्वलय् ख्वपय् च्वंपिं हे वया रथ साला यंकीगु खः । थुगु जात्रा धाइगु ख्वापया जुजु नरेन्द्रदेवया नामाय् जुयाच्वंगु जात्रा खः । अले गाःबहाः लागांनिसें नुगः लागा तकया जात्रायात मत्र्यलोकया यात्रा धाइगु चलन दु । अथे हे नुगःलागांनिसें लगं जुया इति त्वालय् तक यंकीगु जात्रा धाइगु यलय्च्वंपिनिगु जात्रा खः । अले थुगु जात्रा धाइगु यलया ललित ज्यापुया नामय् यानातःगु जात्रा खः । यलय् ताः हाकः तक जुइगु थुगु जात्रायात पाताललोककया जात्रा धाइ । यलया इति त्वालंनिसें जाउलाख्यः तकया जात्रायात विशेष याना किपूमितय्गु जात्रा धाइ । उगु इलय् किपुलिइ च्वंपिं बाजं थाना वना रथ साः वनेमाःगु चलन दु । किपू नाप नापं न्हय्गांया जात्राया रुपय् नालातःगु दु । थुकियात ल्यंदुपिं फुक्क जीव अर्थात प्राणीया जात्राया रुपय् नालातःगु दु । बुंगद्यःया ल्यासे किपुलिइ दुगुलिं किपूमितय्सं थःपिन्थाय् नं रथ जात्रा याना यंकेगु नितिं धकाः सालाः यंकूगु धइ । उकिं थौंकन्हय् तक नं किपूया ज्याथःपिन्सं बुंगद्यःया थःपिनि जिलाजं धकाः तकं धयाच्वंगु दु । पूच्वय् च्वंपिं नं किपुलिइ नं वनाच्वंगु जुया पूच्वय् रथय् द्यः तइगु इलय् वा अनं सालाः यंकीगु इलय् अनया नेवाःतय्सं नखःया रुपय् हनाच्वंगु मदु । बरु जाउला ख्यलय् याः न्याइगु अर्थात जाउला जात्राया इलय् गुखुन्हु किपूमितय्सं नखःया रुपय् हनी उखुन्हु जक पूच्वय् च्वंपिन्सं जात्रा न्यायेका वयाच्वंगु । बुंगद्यःया जात्राया झ्वलय् थःथःपिनिगु लागाय् थ्यनीगु इलय् अनया स्थानिय जनतां जात्राया रुपय् हना वयाच्वंगु दु । थुगु कथं स्वंगूलोकया यात्रायाना वयाच्वंगु बुंगद्यःया रथ जात्रायात नेवाःतय्गु जीवन्त संस्कृति खः ।

No comments:

Post a Comment